Verslag van de jaarvergadering van Vrouwen van NU met als gastspreker Gerrit Twijnstra op dinsdagavond 18 februari in de Klameare te Workum

Voorzitter Ytsje Kok opent de vergadering en kan een flink aantal leden verwelkomen. Het jaarverslag van de secretaris wordt goedgekeurd evenals dat van de penningmeester. De boeken zijn door de kascommissie akkoord bevonden waarna décharge aan het bestuur wordt verleend en er wordt een nieuw kascommissielid benoemd.

Elk jaar worden de leden, die al heel lang lid van de vereniging zijn gehuldigd. Dit jaar zijn dat de dames A.Folkertsma-v.d.Beek (50 jaar), K.Schilt- Bierloogh, (25), N.Nieuwenhuis-Kreek (25) en L.Ketelaar-de Jong (25). Twee van hen kunnen helaas niet aanwezig zijn, maar zij krijgen hun glazen roos thuis bezorgd. Griet Stellingwerf heeft na jaren actief te zijn geweest als PR-vrouw en als contactvrouw in haar wijk afscheid genomen. Zij krijgt als dank hiervoor een prachtig boeket bloemen. Ze heeft haar werk voor Vrouwen van Nu altijd met heel veel plezier gedaan. Trienke Spyksma neemt haar werk als PR-vrouw over en Marietje van Tuinen wordt de nieuwe contactvrouw in haar wijk.

Na het officiële gedeelte heet de voorzitter dhr. Gerrit Twijnstra welkom. Gerrit is verbonden aan het Museum Warkums Erfskip en gaat ons voor de pauze vertellen over de razzia op de Bakkerspôle in It Heidenskip tijdens de 2e Wereldoorlog.

Het verhaal begint bij de Joodse familie Jonas van Oosten en zijn vrouw Gonda van Oosten-Godschalk. De familie van Oosten woont in Assen. Ze richten in 1896 de winkel De Walvisch op. (verwijzing naar Jonas)

Later wordt de zaak overgenomen door de zonen Machiel (getrouwd met Johanna Jakobs) en Maurits.

Ze verkopen er meubels, bedden etc. De zaken gaan goed en in 1931 wordt er een nieuwe vrachtauto gekocht en later nog een aanhanger. Deze wordt de Walvischtrein genoemd. In advertenties en op de vrachtauto staat een afbeelding van een walvis. Machiel en Johanna krijgen 3 kinderen. Op 10 mei 1940 valt Duitsland Nederland binnen. De familie van Oosten mag niet meer adverteren en in 1941 verkoopt de familie de Walvischtrein, in 1942 moet er een J in hun persoonsbewijs en in mei moeten ze de Jodenster dragen. In de zomer van 1942 krijgt de familie bericht, dat ze zich voor moeten bereiden op een verre reis. Eerst moeten ze naar kamp Westerbork.

In juli 1942 vlucht het gezin van Oosten, vader Machiel, moeder Johanna en de 3 kinderen Jonas, Maurits Henk en Israel Berty naar Hindeloopen. Vandaar gaan ze naar de arbeiderswoning naast de boerderij van de familie Johannes Bakker en Minke Holtrop en hun kinderen op de Bakkerspôle in It Heidenskip en er is veel aanloop.

Er wordt veel gevoetbald door de kinderen op de Bakkerspôle . Jonas voetbalde in Assen al bij de Asser voetbalvereniging Achilles. Voor de mensen uit de omgeving zijn het “Hollanders”, maar de politie is naar de familie van Oosten op zoek. Op 8 september 1942 komen 2 politieagenten bij de boerderij van Bakker. “Hoe later op de avond, hoe schoner het volk” wordt er cynisch gezegd. De rechercheurs vertellen, dat het verboden is om onderduikers te helpen. Vader Johannes mag nog afscheid nemen en een gebed doen met 3 van zijn kinderen; dan wordt hij meegenomen!! Johannes Bakker zit eerst 14 dagen in Leeuwarden en dan gaat hij naar kamp Vught. Een hele onaangename tijd.

Ook de familie van Oosten wordt opgepakt. Twee kinderen vluchten het weiland nog in waar ze zich proberen te verstoppen,  maar worden de volgende ochtend in een greppel gevonden. Machiel en Jonas van Oosten komen om in Auschwitz (11 en 16 januari 1943) Johanna van Oosten wordt met haar kinderen Israël Berty en Maurits Henk naar kamp Westerbork overgebracht. Ze vertrekken op 21 september 1943 naar Auschwitz, waar ze alle drie op 24 september worden omgebracht.

Op een dag wordt er bij de familie Bakker een koffer bezorgd. Iedereen denkt, dat Johannes Bakker is overleden, maar hij is plotseling vrijgelaten en wordt met een brik thuis gebracht. De familie herkend hem eerst niet. 

Als de tentoonstelling Oorlog en Verzet op 16 april in Workum wordt geopend zal er zeker aandacht zijn voor dit ingrijpende verhaal, wat zich in onze omgeving heeft afgespeeld. Na het indrukwekkend verhaal van Gerrit  staan we even stil bij wat onze vrijheid voor ons betekent…..

Na de pauze gaan we met Gerrit mee voor een rondleiding naar de Workumer Kamer in het oude stadhuis, Deze kamer is destijds ter gelegenheid van de geboorte van Albert Potma gemaakt. Zijn ouders, die omstreeks 1780 aan het Súd woonden verloren eerder drie kinderen aan tyfus. Uit dankbaarheid voor de geboorte van Albert hebben ze deze kamer speciaal laten maken. Er zijn tegelwanden waarop 3 kinderen zijn te zien en de kamer heeft een oude schouw. Ook afbeeldingen van de 4-jaargetijden zijn in deze kamer te zien. De Workumer kamer past perfect in het oude stadhuis. Hierna nemen we nog even een kijkje bij het cachot en de Rjochterkeamer, waar vroeger recht werd gesproken en waar nog steeds een beeltenis van Vrouwe Justitia (met blinddoek) aan de schouw hangt. 

Het museum Warkums Erfskip groeide uit zijn jasje en nu het stadhuis leeg staat, heeft het bestuur de mogelijkheid gekregen om een gedeelte van het stadhuis erbij te huren

Het stadhuis van Workum dateert van 1400-1500

Het gebouw links is het friezenhuis. Op de eerste tekeningen lijkt het veel op de gevels van de Amsterdamse grachtenpanden. Er is gedurende vele jaren aan het stadhuis verbouwd. In de jaren 50 van de vorige eeuw is er een andere bordestrap gekomen.

De burgemeesterskamer heeft een nieuw behang. Dit is in 1970 uit de woning van de familie S.Doting gekomen en aan Warkums Erfskip geschonken. Nu heeft het een prachtige plek gekregen. De raadzaal is met goudleerbehang behangen en het schilderwerk is prachtig blauw. De tegels uit de schouw komen uit de woning van familie Heeringa aan het Noard. In de hal staan 2 grote leeuwen.

Er wordt op dit moment heel hard gewerkt om een tentoonstelling over de oorlog te realiseren. Op 16 april is het 75 jaar geleden dat Workum werd bevrijd. Alles is erop gericht om op die bijzondere dag open te gaan.

Ja, en dan wil Gerrit nog even wat kwijt over het Waaggebouw, waar het allemaal begon. De waag dateert uit 1615. In het gebouw werd van alles gewogen, behalve vis, dat stonk teveel. Hier was een stukje verder op het plein een overkapping voor gemaakt. Volgende week gaan we met de Vrouwen van Nu een middag op bezoek in die prachtige Waag.

 

Door de geweldige uitleg van Gerrit hebben wij een prachtige avond gehad.

Als dank krijgt Gerrit een kleine attentie en een dakpan overhandigd met een bedrag van € 100, waarmee VrouwenvanNu tevens sponsor is geworden van de dakpannenactie van Museum  Workums Erfskip.

Minke Rijpma